डडेल्धुरा — सुदूरपश्चिमको सांस्कृतिक पहिचान बोकेको विसुजाँत आज अमरगढी नगरपालिका–३ स्थित घटालथानमा परम्परागत रूपमा उल्लासका साथ मनाइँदैछ। प्रत्येक वर्ष वैशाख २ गते पर्ने यो जात्राले धार्मिक आस्था र स्थानीय संस्कृतिको जीवन्त झल्को प्रस्तुत गर्ने गर्दछ।
यस जात्राको मुख्य आकर्षण धामीमा देउता चढेपछि देखिने अद्भुत क्रियाकलाप हुन्। देउता लागेपछि धामीहरूले बालुवा खाने र ठूलो मात्रामा पानी पिउने परम्पराले यहाँ आउने दर्शकहरूलाई अचम्मित बनाउने गरेको छ। स्थानीय अगुवाहरूका अनुसार यो अभ्यास पुरानो धार्मिक विश्वाससँग जोडिएको छ र पुस्तौंदेखि निरन्तर चल्दै आएको छ।
धामी तिलक बिष्टजस्ता साधकहरूमा देउता चढेपछि उनीहरूले गरेको क्रियाकलापको स्मरण समेत नरहने बताइन्छ। यद्यपि, यस्ता गतिविधिले स्वास्थ्यमा असर नपार्ने विश्वास स्थानीय समुदायमा दृढ रूपमा बसेको छ।
धार्मिक कथनअनुसार महाभारतकालीन वीर भीमका पुत्र घटोत्कचलाई ‘घटाल’ देवताका रूपमा पूजा गरिन्छ। नयाँ वर्षको दिन चम्सालको देउघरबाट असिग्राम मन्दिर हुँदै दोस्रो दिन घटालथानमा देवता ल्याइएपछि मात्रै जात्रा औपचारिक रूपमा सुरु हुने परम्परा रहिआएको छ।
खडेरी परेका बेला वर्षाको कामनासहित बाजागाजासहित ‘चलो’ निकाल्ने चलन पनि यस क्षेत्रको विशेषता हो। किंवदन्तीले डोट्याली राजा नागी मल्लकी रानीले भारतको गढवालबाट घटाल देवतालाई दाइजोका रूपमा ल्याएको उल्लेख गर्छ, तर देवतालाई दरबारसम्म लैजान नसकिएपछि हालकै स्थानमा स्थापना गरिएको विश्वास गरिन्छ।
घटाल देवतालाई अनिकाल, रोगव्याधि तथा प्राकृतिक विपत्तिबाट रक्षा गर्ने शक्तिशाली देवताका रूपमा मानिन्छ। यही आस्था र परम्पराले यो जात्रालाई अझ विशेष बनाएको छ।
यस अवसरमा अमरगढी नगरपालिकाले सार्वजनिक बिदा दिएको छ भने जात्रा अवलोकन गर्न विभिन्न स्थानबाट श्रद्धालु र दर्शकहरूको ठूलो भीड घटालथानमा जुट्ने गरेको छ।
