बझाङ, जेठ । नेपाल सरकार यतिबेला देशैभरि तामझामका साथ विद्यालय भर्ना अभियान सञ्चालन गरिरहेको छ। गाउँ-गाउँमा शिक्षक र जनप्रतिनिधिहरू बालबालिकालाई विद्यालय ल्याउन व्यस्त देखिन्छन्। तर, सुदूरपश्चिमको पहाडी जिल्ला बझाङका धेरै बस्ती र विद्यालयहरूमा भने अहिले सन्नाटा छाएको छ। यहाँका दर्जनौँ विद्यालयहरू भर्ना अभियानकै बीचमा बन्द गरिएका छन्।
यसको मुख्य कारण हो, बहुमूल्य जडीबुटी यार्सागुम्बा संकलनको सिजन। जेठ महिना सुरु भएसँगै बझाङका सुर्मा र साइपाल गाउँपालिकाका सबै विद्यालयहरूको पठनपाठन पूर्ण रूपमा रोकिएको छ। त्यस्तै तलकोट, मष्टा, केदारस्युँ गाउँपालिका र बुङ्गल तथा जयपृथ्वी नगरपालिकाका उत्तरी क्षेत्रका विद्यालयहरूमा पनि अहिले ताला लागेको छ। स्थानीय बासिन्दाका अनुसार ५० भन्दा बढी विद्यालयका विद्यार्थी, शिक्षक र अभिभावकहरू घरमा ताला लगाएर हिमाली भेग (लेक) तर्फ लागेका छन्।
बझाङको उत्तरी भेगका बासिन्दाका लागि यार्सागुम्बा केवल एउटा जडीबुटी मात्र होइन, यो उनीहरूको वर्षभरिको आर्थिक आधार पनि हो। वर्षभरिको घरखर्च चलाउन, खाद्यान्न जोहो गर्न र बालबालिकाको शिक्षाकै लागि खर्च जुटाउन पनि यो सिजनमा लेक जानु उनीहरूको बाध्यता बनेको छ। आम्दानीको अर्को बलियो स्रोत नहुँदा साना बालबालिकादेखि हिँड्न सक्ने वृद्धवृद्धाहरूसम्म सबैजना जोखिम मोलेरै हिमालका पाखाहरूमा पुग्ने गर्दछन्।
यसरी भर्ना अभियानकै समयमा विद्यालय बन्द हुँदा शैक्षिक क्यालेन्डरमा गम्भीर असर पर्ने देखिएको छ। यी विद्यालयहरूमा अब असार १ गतेदेखि मात्र विद्यार्थी भर्ना प्रक्रिया सुरु हुने जानकारी प्राप्त भएको छ। शैक्षिक क्षतिलाई पूर्ति गर्नका लागि विद्यालयहरूले हालको यो समयलाई 'बर्खे विदा' मा मिलान गर्ने निर्णय गरेका छन्। अर्थात्, अरू विद्यालयहरू वर्षायाममा बन्द हुँदा यहाँका विद्यालयहरू भने सुचारु हुनेछन्।
आर्थिक आवश्यकता र बालबालिकाको सुनौलो भविष्यका बीचको यो द्वन्द्वले हरेक वर्ष बझाङको शिक्षा क्षेत्रलाई प्रभावित पार्दै आएको छ। एकातिर पेट पाल्ने बाध्यता र अर्कोतिर शिक्षाको अधिकारबीच सन्तुलन कायम गर्न अझै पनि चुनौतीपूर्ण देखिएको छ।
